O wydarzeniu
Zapraszamy na spotkanie w ramach cyklu Eksperci/Ekspertki u Zamenhofa!
Agnieszka Kajdanowska i Jarosław Parzyszek: Nie tylko Ludwik. Losy rodziny Zamenhofów
8 listopada 2026, godz. 15:00 Centrum im. Ludwika Zamenhofa (Białostocki Ośrodek Kultury), ul. Warszawska 19 wstęp wolny
Ludwik Zamenhof to najsłynniejszy Białostoczanin na świecie, lekarz okulista, który od dziecięcych lat miał marzenie, aby usunąć bariery komunikacyjne pomiędzy ludźmi. Narzędziem do tego miał być stworzony przez niego język esperanto. Możemy go śmiało nazwać idealistą. Za swoje dążenia był osiem razy nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla.
Niewiele wiemy o jego rodzinie. Wiadomo, że Doktor Esperanto miał liczne rodzeństwo, troje dzieci, wnuka, a potomkowie rodziny Zamenhofów żyją do dziś w różnych częściach świata. Wielu z nich podzielało jego pasję do propagowania esperanta i aktywnie wspierało ruch esperancki, m.in. uczestnicząc w Światowych Kongresach Esperanto. Część z nich biegle znała język i tłumaczyła dzieła światowej literatury na esperanto. Oprócz tego mieli oni też swoje pasje, zawody, którym się na co dzień poświęcali i odnosili w nich sukcesy. Byli wśród nich: wydawca i autor poczytnej gazety dla pań o zdrowiu i urodzie, budowniczy Stadionu Olimpijskiego w Montrealu, autor kilkanaście razy wznawianych podręczników gimnazjalnych do geografii i języka niemieckiego czy ordynator oddziału okulistycznego Szpitala Żydowskiego w Warszawie. Działali także społecznie, m.in. współpracując z Januszem Korczakiem w jego opiece nad sierotami. Idealizm i dążenie, aby ludziom na świecie żyło się lepiej, mieli, można by rzec, w genach. Niestety, II wojnę światową przeżyli tylko nieliczni z nich – żydowskie pochodzenie, a w przypadku rodziny Zamenhofów także samo nazwisko, narażało ich na śmiertelne niebezpieczeństwo.
Agnieszka Kajdanowska – absolwentka historii na Uniwersytecie w Białymstoku oraz podyplomowych studiów polsko-żydowskich w Instytucie Badań Literackich PAN. Kieruje pracami Działu Dziedzictwa Kulturowego w Białostockim Ośrodku Kultury. Zajmuje się badaniem oraz upowszechnianiem historii oraz wielokulturowego dziedzictwa Białegostoku i regionu, m.in. w latach 2010-2024 nagrywaniem oraz opracowywaniem wywiadów w ramach Mediateki CLZ – archiwum historii mówionej miasta i regionu w tym wywiadów z białostockimi esperantystami. Pomysłodawczyni i kuratorka wystaw, m.in. „Białystok pod okupacją niemiecką 1941-44” (Muzeum Podlaskie), „Ach! Co to był za ślub. Tradycje ślubne różnych wyznań obecnych na Podlasiu w II RP” (Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa). Redaktorka i koordynatorka wydawnictw, m.in. „Fotografowie białostoccy. Przed i za obiektywem 1915-1939” i II wydań książek „Zamenhof w Warszawie” i „Ulica Zamenhofa” Romana Dobrzyńskiego.
Jarosław Marek Parzyszek – absolwent prawa na Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studiów na South Bank University w Londynie i Politechnice Białostockiej w Białymstoku. Esperantysta od 1981 roku. Działał m.in. w Studenckim Kole Naukowym Esperantystów UMK, Ogólnopolskim Komitecie Studenckich Kół Esperanckich, Polskim Związku Esperantystów, Światowej Organizacji Młodzieży Esperanckiej (TEJO), Białostockim Towarzystwie Esperantystów i Fundacji im. Ludwika Zamenhofa. Współorganizator kilkudziesięciu, międzynarodowych imprez esperanckich w kraju i za granicami Polski, m.in. 72. Światowego Kongresu Esperanta w Warszawie (1987) i 94. Światowego Kongresu Esperanta w Białymstoku (2009). Współredaktor: „Pasporta Servo”, „Pola Esperantisto” i „Studenta Gazeto”. Współautor i tłumacz m.in.: artykułów, wystaw, przewodników i wierszy. Mieszka i pracuje w Białymstoku od 1989 roku.
Projekt dofinansowany przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Partnerem projektu jest Bialystok Cemetery Restoration Fund.
Na zdjęciu: fragment domu rodzinnego Zamenhofów przy ul. Zielonej 6 w Białymstoku. Fotografia została wykonana na początku XX wieku.
